Sendikaların ‘% 10 veya % 3’ sorunu ‘var olma-yok olma’ sorunu

Çalışma  Bakanlığı  üç yıldır açıklanamayan işkolu istatistiklerini  açıklayacak.Açıklayamıyor. İstatistikler hazır olmadığı için değil... Ortalığın karışmaması için...
Çünkü  gerçeği yansıtan istatistikler açıklanır ise, bugüne kadar gerçek olmayan rakamlara dayalı olarak toplu sözleşme yapma yetkisine sahip sendikaların çoğu bu yetkiyi kaybedecek. Toplu sözleşme yetkisini kaybeden sendikanın yaşama şansı yok olacak.
Yürürlükteki yasaya göre bir sendikanın toplu iş sözleşmesi yapabilmesi için kurulu bulunduğu işkolunda (örnegin gıda-dokuma-gemi inşa sanayi işkolu gibi) çalışan tüm işçilerin en az yüzde onunun (tarım ve ormancılık, avcılık ve balıkçılık işkolu hariç)  bu sendikaya üye olması gerekiyor.
Toplu iş sözleşmesi yapma yetkisine sahip sendikanın  kurulu bulunduğu işkolundaki bir işyerinde  (Örneğin A şirketinin fabrikasında) toplu iş sözleşmesi yapabilmesi için ise o işyerinde çalışan işçilerin yarısının bu sendikaya üye olması zorunluluğu var. (Bunlar 1983 yılında çıkarılan 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi,Grev ve Lokavt Kanunu’nun 12’inci maddesinin hükümleri.)

Gerçek  rakamlar farklı
 2009 yılı  başına kadar sendikaların “Yüzde 10 toplu sözleşme yetkisi” Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın yayınladığı  istatistiklere göre belirlendi. Daha sonra sonra  bakanlığın istatistikleri yerine Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) istatistikleri  esas alınmasına karar verildi..SGK istatistikleri, işyeri kayıtlarına ve prim ödemelerine dayalı olduğu için ,her işkolunda gerçek işci sayısını gösteriyor. Bu istatistikler yayınlanır ise, daha  önceki  hesaplar alt-üst olacak.Çok sayıda sendikanın, belli iş kolunda yüzde 10 işciyi temsil etmediği  ve bu nedenle toplu sözleşme yapma yetkisinin olmadığı ortaya çıkacak..
İşte bu nedenle sendikaların  isteği ile 2009 yılından bu yana  işkolları itibariyle işci sayısını gösteren istatistikler yayınlanmadı.
Yayınlanması geciktirilen   (gerçeği yansıtan)SGK verilerine göre    10 milyonu aşan işçilerin 900 bini aşan bölümü bir işçi sendikasına üye Bu verilere göre  sendikalaşma oranı yüzde  9 dolayında.

Bazı sendikaların yaşaması zor
Bu veriler ile  son olarak 2009’da yayımlanan  ( Sendikaların bugünkü toplu sözleşme yetkilerine esas olan-gerçeği yansıtmayan) bakanlık verileriyle büyük fark var.
Gerçeği yansıtmayan eski verilere  göre    2009 yılı başında   28 işkolunda  5.4 milyon işçi var. Bunların 3.2 milyonu sendika üyesi. Sendikalaşma  yüzde 59 oranında.  Türk-İş’in 2.3 milyon , Hak-İş’in 431 , DİSK’in 426 bin, bağımsız sendikaların 135 bin üyesi var.
 Türk-İş’in 33, Hak-İş’in 11, DİSK’in 16, bağımsızların 44 olmak üzere toplam 104 işçi sendikası bulunuyor.
Başbakanın duruma el koyduğu, TBMM’nde görüşülen tasarı ile yüzde 10 barajının yüzde 3!e çekilmesini talimatını verdiği bildiriliyor. Anlaşıldığı kadar ile bu durumda   gerçek  işkolu istatistiklerinin  yayınlanmasına da engel kalmadı.
Ama sendikalar gene mutlu değil. Çünkü yüzde 3 barajında bile  toplu sözleşme yetkisine sahip 51 sendikadan 20’si barajı aşamıyor. TBMM’ndelki tasarıya bir madde eklenerek   yüzde 3 barajına göre sendikaların  yeniden teşkilatlanmaları için 1 yıllık bir süre tanınması öngörülüyor.